Clubcultuur AFC Ajax

Zonder Verleden geen Toekomst

Wie de clubcultuur van AFC Ajax wil leren kennen en waarderen, ontkomt niet aan een zoektocht naar de wortels en verleden van de voetbalclub. Al snel wordt duidelijk  dat begrippen als vereniging, club of clubcultuur niets van doem hebben met de beursgenoteerde onderneming, die Ajax momenteel is. Jammer dat AFC Ajax hieraan (nog) de eigen naam leent.

In dit hoofdstuk een korte verkenningstocht door de rijke clubhistorie van AFC AJAX. Nadere kennismaking met de Clubcultuur maakt duidelijk dat het sportieve romantiek is.

>>>

Clubcultuur

De naam AFC Ajax staat voor de Amsterdamsche Football Club Ajax, in de volksmond Ajax Amsterdam of gewoon Ajax, vernoemd naar de Griekse held.
AFC Ajax is opgericht op 18 maart 1900 door een paar Amsterdamse schooljongens in een gezellige kroeg in de Kalverstraat, hartje Amsterdam.

In de naam, wijze en plaats van oprichting kun je al de contouren van een eigen clubcultuur waarnemen: AmsterdamVoetbal, Club. En Ajax naar de mythologische figuur. Geen bedrijfsvereniging als PSV, ook geen arbeidersclub als Feyenoord. Ajax was middenklasse. Tegenwoordig zijn de verschillen niet meer zo sterk, maar nog steeds zichtbaar in eigen clubcultuur.

Wie een beetje kon voetballen mocht lid worden van AFC Ajax. Zoals bij elke nieuwe club was ook Ajax in de beginjaren wat zoekende naar eigen identiteit en plek.
In 1907 verhuisde Ajax van de weilanden in Amsterdam-Noord naar de Middenweg in Amsterdam-Oost, waar de club bekend en later beroemd werd.
Om onderscheid te maken met andere clubs werd in 1913 officieel ‘Amsterdamsche’ toegevoegd aan clubnaam AFC Ajax.
Ook werd het roodwit verticaal gestreepte tenue vervangen door een wit shirt met rode verticale baan en witte broek, wat nog steeds officiële Ajax-tenue is.

Bij het zilveren jubileum in 1925 kreeg AFC Ajax nog meer ‘gezicht’. Op het clubembleem verscheen de beroemde afbeelding  van de Griekse held,  voor de ware clubsupporter het enige echte Ajax-logo, het ware symbool waar Ajax voor staat.

AFC Ajax was een echte voetbalclub en boekt in loop der jaren steeds meer sportief succes. Dat kan niet los gezien worden van een sterke eigen clubcultuur, het sportieve onderscheid met andere clubs.

Subculturele invloed

De contouren van de clubcultuur zijn geschetst, maar natuurlijk is er onmiskenbaar subculturele invloed op ontwikkeling en imago AFC Ajax, met name Engelse invloed en natuurlijk Joodse invloed.

Engeland, bakermat van het voetbal, met zeker in eerste helft 20ste eeuw grote invloed in Nederland. Veel Engelse voetbaltermen getuigen daarvan. Ook de wedstrijdbeleving bij Ajax kwam onder Engelse invloed, mede door diverse coaches, waarvan Jack Reynolds meest bekend was. Als eerbetoon werd een tribune in ‘De Meer’ naar hem vernoemd.

Veel fanatieke Ajax-fans spiegelen zich graag aan de Engelse voetbalbeleving en ‘community singing’.
Ook AFC Ajax heeft diverse eigen clubliederen, waaronder de officiële Ajax Marsch uit 1918. Mooi authentiek clublied, maar kritiek betreft de tekst, die zelden massaal wordt meegezongen.
De Ajax Ziel komt later in apart item terug op de eigen clubsongs.

Ajax speelt beginjaren in gestreepte shirts op knollenveld in Amsterdam-Noord

Joden

De joodse invloed bij Ajax is altijd sterk aanwezig geweest. Nog steeds wordt Ajax anno 2015 geassocieerd met Joden en een joods imago.
Niet helemaal reëel -Ajax is geen jodenclub-, maar wel verklaarbaar. Amsterdam had vooral vóór de oorlog een grote joodse gemeenschap en de Jodenbuurt lag in Amsterdam-Oost. Ajax was de club van Amsterdam-Oost, dus trok Ajax ook veel Joodse supporters. Wie dan naar Ajax ging, die ging naar de Joden.
Daarnaast heeft Ajax diverse bekende Joodse bestuurders gehad, die hebben bijgedragen aan een joods imago.

Voor veel Ajax-fans is ‘Joden’ tegenwoordig een erenaam. Ze dragen joodse symbolen en zingen joodse liedjes, ook al zijn de meesten niet  joods. Desondanks is joods imago onlosmakelijk verbonden aan AFC Ajax.

Succesvolle clubcultuur

Mooi en sterk aan AFC Ajax  was dat het alle ingrediënten in eigen clubcultuur herbergde, die de club nationaal en internationaal herkenbaar, populair en succesvol maakte. Juist in deze clubcultuur schuilde de eigen sportieve charme en kracht.

Ook de eenheid in clubstructuur maakte Ajax ijzersterk. Alles onder één dak van AFC Ajax: vereniging, bedrijf en stadion. Ajacieden wisten niet beter dat dit Ajax was en dat het werkte. Men was er happy en voelde zich thuis.
Er werd goed gevoetbald en gepresteerd, ook zakelijk en commercieel.
Inkomsten vloeiden rechtstreeks in de eigen clubkas, wat de sportieve continuiteit extra versterkte.

Nog niet beschreven.. –>

– Vanaf tweede helft jaren 60: Hollandse Ajax-school internationaal
– Vanaf jaren 90: Afbraak clubcultuur, individualisme en verzakelijking
_ Toekomstperspectief: Herstel Clubcultuur voor sportief-zakelijk evenwicht